Je kind leren om gerichte hulp bij het leren te vragen

Je kind leren om gerichte hulp bij het leren te vragen

Je kind zit boven een schrift, kijkt je aan en zegt: ‘Ik weet het niet.’ Je gaat erbij zitten, legt de opdracht uit en maakt de oefening samen af. Bij de volgende vraag klinkt dezelfde zin opnieuw. Dan is het nuttig om eerst te onderzoeken waarbij je kind precies hulp nodig heeft. Begrijpt het een woord niet, weet het niet hoe het moet beginnen of wil het controleren of de aanpak klopt?

Bij huiswerk van jonge schoolkinderen kun je oefenen met een concrete hulpvraag. Je kind leert aangeven wat het al begrijpt en waar het is vastgelopen. Jij krijgt beter zicht op wat je moet uitleggen. Deze aanpak is bedoeld als steun bij het gesprek. Maak het krijgen van hulp niet afhankelijk van het correct formuleren van de vraag.

Zoek eerst samen uit waar het leren vastloopt

Op een algemene uitspraak als ‘Ik weet het niet’ hoef je niet meteen een volledige uitleg te geven. Probeer één vraag: ‘Laat je zien waar je bent gestopt?’ Laat je kind daarna vertellen, iets aanwijzen in het schrift of tekenen. Lukt antwoorden niet, loop dan samen het begin van de opdracht door en zoek de eerste plek die onduidelijk is.

Als je kind stil blijft, weet je nog niet of het probleem bij het lezen, de leerstof of het formuleren van een vraag ligt. Zie de volgende situaties als mogelijkheden die je samen verder moet onderzoeken.

Waar kan het probleem zitten?Hoe maak je het duidelijker?Wat kan je kind vragen?
Het begrijpt een woord in de opdracht niet.Laat het kind het woord of de zin aanwijzen die onduidelijk is.‘Wat betekent “vergelijken” hier?’
Het weet niet wat het resultaat van de opdracht moet zijn.Bespreek samen wat het uiteindelijk moet inleveren of ontdekken.‘Moet ik alleen het antwoord opschrijven of ook de berekening?’
Het weet wat het doel is, maar kan niet verder.Kijk naar de laatste stap die het nog begrijpt.‘Kun je uitleggen wat ik na deze berekening moet doen?’
Het heeft een oplossing, maar weet niet hoe die te controleren.Vraag welk onderdeel onzeker voelt.‘Hoe kan ik controleren of mijn antwoord bij de opdracht past?’

Misschien heeft je kind al hulp nodig bij het lezen van de eerste zin. Begin dan daar. Het hoeft niet eerst een verkeerde oplossing te maken voordat het recht heeft op uitleg.

Bied drie steunende zinnen aan

Als je de onduidelijke plek hebt gevonden, kun je een eenvoudige structuur aanbieden. In het begin is één zin genoeg. Voeg de andere zinnen alleen toe als dat nodig is.

  1. ‘Ik begrijp dat
’ Je kind benoemt wat duidelijk is: ‘Ik moet uitzoeken hoeveel kleurpotloden er in totaal zijn.’
  2. ‘Ik heb geprobeerd
’ Het laat zien wat het al heeft gedaan: ‘Ik heb doosjes getekend.’ Als het nog niets heeft geprobeerd, kun je dit onderdeel overslaan.
  3. ‘Ik heb uitleg nodig over
’ Het benoemt de precieze leemte: ‘Hoe schrijf ik de tekening als een som op?’

Je hoeft deze structuur niet bij elke opdracht letterlijk te gebruiken. Ze helpt jullie om elkaar te begrijpen. Zegt je kind in eigen woorden: ‘Ik begrijp deze regel niet’, dan kun je daar meteen op aansluiten. Op dat moment de formulering verbeteren zou een extra taak toevoegen aan iets waar het al moeite mee heeft.

Stel de vraag gerust samen op: Weet je kind niet hoe het moet beginnen, probeer dan: ‘Volgens mij weet je wel wat je moet zoeken, maar weet je niet welke berekening je moet kiezen. Klopt dat?’ Geef je kind de ruimte om je inschatting te corrigeren.

Zo kan een gesprek over één opdracht verlopen

Voorbeeld: Je kind moet uitrekenen hoeveel kleurpotloden er in drie doosjes zitten. In elk doosje zitten acht kleurpotloden. Het tekent drie doosjes en zegt daarna dat het niet verder weet. Eerst controleert de ouder of het kind de woorden ‘in elk’ begrijpt. Daarna vraagt de ouder om de inhoud van de doosjes in de tekening aan te vullen.

Het kind tekent in elk doosje acht kleurpotloden. Het kan ze tellen, maar weet niet hoe het de berekening moet opschrijven. Samen formuleren ze de hulpvraag: ‘Kun je laten zien hoe ik moet opschrijven wat ik heb geteld?’ De ouder weet nu dat de overgang van de tekening naar de notatie aandacht nodig heeft.

De ouder kan vragen: ‘Hoe zouden we het aantal in het eerste doosje opschrijven en daar het aantal uit het tweede doosje bij optellen?’ Gebruik daarbij een aanpak die het kind op school kent. Als vermenigvuldigen nog niet is behandeld, kunnen ze met optellen werken. Laat je kind het volgende deel van de notatie zelf proberen en kijk daarna samen of die bij de tekening past.

Weet je kind na de uitleg nog steeds niet hoe het verder moet, dan hoef je niet steeds nieuwe vragen te stellen. Je kunt één stap rechtstreeks voordoen en het daarna een vergelijkbare stap laten proberen. Een concrete hulpvraag helpt je bepalen waar je moet beginnen, maar bepaalt niet hoeveel uitleg nodig zal zijn.

Spreek na de uitleg de eerstvolgende stap af

Als je kind hulp heeft gekregen, spreek dan af wat het nu zelf gaat doen. Het kan de volgende zin lezen, één berekening opschrijven of een gegeven in de tekst zoeken. ‘Schrijf nu het derde doosje op’ is concreter dan ‘Ga nu maar verder’.

Komt je kind even later opnieuw bij je, kijk dan of het om hetzelfde of een nieuw probleem gaat. Eén onduidelijke stap oplossen is misschien niet genoeg voor de hele opdracht. Je kind kan de berekening begrijpen, maar nog hulp nodig hebben bij het formuleren van een antwoord in woorden.

Vraagt je kind na elke regel om bevestiging, dan kun je bij een bekende opdracht afspreken dat je na een hele oefening controleert. Laat eerst zien wat het tussendoor zelf kan nagaan, bijvoorbeeld of alle gegevens uit de opdracht zijn gebruikt. Blijkt dat het de aanpak niet begrijpt, ga dan terug naar de uitleg.

Spreek af wanneer je beschikbaar bent: Kun je je kind op dat moment niet helpen, zeg dan concreet wanneer je terugkomt. Kies samen wat het tot die tijd kan doen. Zit het al meteen aan het begin vast, dan is wachten ook een aanvaardbare mogelijkheid.

Bereid één bruikbare vraag voor school voor

Je kunt het gesprek thuis ook gebruiken om een vraag voor de leerkracht voor te bereiden. Wissel op een rustig moment van rol: jij bent de leerkracht en je kind laat het onduidelijke deel van de opdracht zien. Eén korte oefening is genoeg om het aanspreken en hulp vragen uit te proberen.

De vraag kan bijvoorbeeld zijn: ‘Juf, ik heb het eerste deel uitgerekend, maar ik weet niet waarvoor ik dit gegeven moet gebruiken. Kunt u het uitleggen?’ Je kind kan daarbij naar een bepaald getal wijzen. Het hoeft de hele voorbereide zin niet uit het hoofd te kennen.

Vindt je kind vragen stellen voor de klas moeilijk, bespreek dan met de leerkracht op welke manier het in de klas om hulp kan vragen. Dat kan tijdens zelfstandig werk, kort na de uitleg van de opdracht of door in het schrift de onduidelijke plek aan te wijzen. De afspraak moet duidelijk zijn voor het kind en uitvoerbaar voor de leerkracht.

Oefen ook wat je kind kan zeggen als de eerste uitleg niet genoeg is: ‘Het begin begrijp ik, maar ik weet nog steeds niet waarom we hier aftrekken.’ Zo heeft het woorden voor een vervolgvraag. Het hoeft niet te doen alsof het alles begrijpt alleen omdat iemand al heeft geantwoord.

Pas het gesprek aan aan wat je kind aankan

Is je kind overstuur, huilt het of weigert het nog over de opdracht te praten? Stel het oefenen met hulpvragen dan uit. Bied een pauze aan en kom later terug op één concrete plek. Op zo’n moment hoef je niet meteen een duidelijk antwoord op al je vragen te krijgen.

Bij problemen met lezen of formuleren kun je de opdracht samen lezen, een onduidelijk woord markeren of een tekening gebruiken. Een probleem aanwijzen is ook een vorm van communicatie. Pas de lengte en moeilijkheid van het gesprek aan aan wat je kind op dat moment kan uitdrukken.

Loopt je kind ondanks jouw hulp steeds opnieuw vast bij dezelfde leerstof, bespreek dan een concreet voorbeeld van het gemaakte werk met de leerkracht. Vertel wat je kind wel kon, waar het stopte en welke uitleg je hebt geprobeerd. Samen kunnen jullie bepalen welke leerstof opnieuw moet worden uitgelegd of welke andere ondersteuning nodig is. Alleen oefenen met vragen stellen kan ontbrekende kennis niet vervangen.

Probeer de volgende keer maar één verandering

Kies de zin ‘Laat zien waarbij je hulp nodig hebt’ en gebruik die bij een geschikte opdracht. Help je kind daarna om de vraag af te maken en richt je op de aangewezen plek. Je hoeft hiervoor geen kaartjes te maken of een nieuw leerschema in te voeren.

Let bij volgende opdrachten op of je kind een onduidelijk woord kan aanwijzen, kan vertellen wat het al heeft geprobeerd of kan zeggen dat het een voorbeeld nodig heeft. Lukt dat, benoem dan het concrete effect: ‘Toen je me deze regel liet zien, wist ik wat ik moest uitleggen.’ Zo krijgt je kind begrijpelijke feedback over hoe een duidelijke vraag helpt om passende ondersteuning te krijgen.

Hoe uit dit onderwerp zich bij u? Kies de antwoorden die u het beste beschrijven:

Hoe helpt u het kind analytisch denken te ontwikkelen tijdens het leren?

Kies het antwoord dat het beste bij u past.

Hoe ondersteunt u het vermogen van uw kind om samen te werken met anderen?

Kies het antwoord dat het beste bij u past.

Hoe ontwikkelt u de creativiteit van uw kind tijdens het leren?

Kies het antwoord dat het beste bij u past.

Hoe leert u uw kind volharding bij het overwinnen van leren?

Kies het antwoord dat het beste bij u past.

Hoe motiveert u het kind om betere resultaten te behalen in het leren?

Kies het antwoord dat het beste bij u past.

Hoe ontwikkel je het vermogen van een kind om anderen te leiden?

Kies het antwoord dat het beste bij u past.

Hoe leert u uw kind zich op de toekomst te oriënteren en te plannen?

Kies het antwoord dat het beste bij u past.

Hoe gaat u om met situaties waarin een kind bang is voor nieuwe uitdagingen in het leren?

Kies het antwoord dat het beste bij u past.

Hoe helpt u het kind om teleurstelling door falen te verwerken?

Kies het antwoord dat het beste bij u past.

Hoe ondersteunt u de zelfstandigheid van uw kind bij het leren?

Kies het antwoord dat het beste bij u past.

Het belang van onderwijs bij kinderen: Het creëren van een gewoonte voor een positieve houding ten opzichte van leren.

Ontvang een evaluatie van uw antwoorden

Vul uw e-mailadres in om een account aan te maken en de test eraan te koppelen. Nadat u alle 10 antwoorden hebt verzonden, tonen we uw evaluatie op de pagina en sturen we u een link per e-mail.

Mogelijk interessant voor u