Als iemand tijdens een gesprek te dichtbij staat, kun je een stap achteruit doen. Maar wat als diegene met je meebeweegt? Je wilt blijven luisteren, maar de afstand voelt niet prettig. Daardoor let je misschien meer op de afstand dan op het gesprek. In zo’n situatie helpt het om je beweging aan te vullen met een kort, duidelijk verzoek.
Om meer persoonlijke ruimte vragen kan in allerlei alledaagse situaties, aan tafel, op de gang of tijdens een bijeenkomst. Je kunt aangeven welke afstand je prettig vindt en tegelijk het gesprek voortzetten. Je hoeft niet te bepalen waarom de ander zo dichtbij staat of wat diegene daarmee bedoelt.
Benoem wat je nodig hebt
Bedenk eerst wat je op dat moment zou helpen: iets verderop gaan staan, aan de andere kant van de tafel zitten of op een ruimere plek praten. Kun je zelf niet gemakkelijk verplaatsen, vraag de ander dan rechtstreeks om wat meer afstand te houden.
Een bruikbare zin benoemt de verandering die je graag wilt. Bijvoorbeeld: „Wil je alsjeblieft een stukje achteruitgaan? Ik heb wat meer ruimte nodig.” Of, tegen iemand die je kent: „Ik ga liever hier zitten, dan praat ik prettiger.” Zo weet de ander wat diegene kan doen.
Houd bij je verzoek de focus op wat jij nodig hebt. „Je staat wel erg dichtbij, heb je dat niet door?” bevat een oordeel over de ander. „Ik vind wat meer afstand prettig” gaat over de situatie. Dat garandeert niet hoe de ander reageert, maar maakt wel duidelijk welke verandering je vraagt.
Je hoeft niet in centimeters uit te leggen hoeveel afstand je wilt, en ook niet te bewijzen dat anderen dat nodig zouden hebben. Wijs naar de plek waar je wilt gaan staan of vraag om een kleine stap achteruit. Je kunt daarna aangeven of die afstand prettig is.
Combineer een beweging met een korte zin
De ander merkt misschien niet dat je alleen een stap achteruit doet, of begrijpt die beweging anders. Als je een bepaalde verandering wilt, benoem die dan ook. Kun je zelf ergens anders gaan staan of zitten, probeer dan deze eenvoudige aanpak:
- Verander je positie. Ga staan of zitten op een plek waar je voldoende ruimte hebt. Lukt dat niet, vraag dan meteen om meer afstand.
- Vertel wat voor jou prettig is. Bijvoorbeeld: „Ik blijf hier staan, want ik heb tijdens het gesprek graag wat meer ruimte.”
- Ga verder met het onderwerp. Als je het gesprek wilt voortzetten, kun je zeggen: „Je had het over de gewijzigde afspraak. Wat is er precies veranderd?”
Praat duidelijk genoeg om gehoord te worden. Je hoeft niet voortdurend op elk gebaar te letten of steeds oogcontact te maken. Zorg vooral dat duidelijk is welke verandering je vraagt.
Je kunt het gespreksonderwerp ook laten rusten als je het gesprek wilt beëindigen. Zeg dat dan rechtstreeks: „Ik moet nu gaan. We praten er later verder over.” Om meer afstand vragen betekent niet dat je langer in het gesprek hoeft te blijven dan je wilt.
Pas je oplossing aan de ruimte aan
Soms is één stap genoeg om meer afstand te creëren. In andere situaties kun je beter ergens anders gaan zitten, een document verplaatsen of een rustigere plek zoeken. Kies een aanpassing waardoor jullie allebei verder kunnen met waar jullie mee bezig zijn.
| Situatie | Wat je kunt voorstellen | Voorbeeldzin |
|---|---|---|
| Een staand gesprek op de gang | Een plek zoeken waar meer ruimte is. | „Ik ga hier even staan, dan heb ik wat meer ruimte.” |
| Stoelen staan dicht bij elkaar | De stoelen verder uit elkaar zetten voordat jullie verder praten. | „Zullen we onze stoelen iets verder uit elkaar zetten?” |
| Jullie kijken samen naar een scherm | De monitor draaien, de tekst vergroten of een tweede exemplaar van het document gebruiken. | „Ik heb graag wat meer ruimte naast me. Ik draai het scherm zo dat je het vanaf daar ook kunt zien.” |
| Er is veel lawaai in de ruimte | Op een rustigere plek verder praten. | „Zullen we verder van de luidspreker gaan staan? Dan kunnen we elkaar ook met wat meer afstand verstaan.” |
Zegt de ander dat die je van verder weg niet goed kan horen of de documenten niet kan zien, neem die informatie dan mee. Je kunt harder praten, het materiaal anders neerleggen of een andere plek kiezen. Zoek omstandigheden waarin jullie elkaar kunnen verstaan en jij voldoende ruimte hebt.
Op een drukke plek is niet altijd meteen een geschikte plek te vinden. Je kunt voorstellen het gesprek ergens anders of later voort te zetten. Steeds verder tussen andere mensen door achteruitgaan lost niet elke situatie op.
Een afspraak maken aan een bureau
Voorbeeld: Je laat een collega een document op je monitor zien. Die komt vlak naast je stoel staan en buigt tijdens de uitleg steeds dichter naar het scherm. Je schuift je stoel op, maar je collega komt opnieuw dichterbij om de tekst te kunnen lezen.
Je zegt: „Wil je alsjeblieft wat afstand houden? Ik heb meer ruimte nodig. Ik draai het scherm naar je toe.” Je collega antwoordt dat de tekst vanaf die plek te klein is. Je vergroot de tekst en biedt een stoel naast het bureau aan, zodat jullie het allebei goed kunnen zien en voldoende ruimte hebben.
Bevalt de nieuwe opstelling, dan is een kort „Zo is het goed” genoeg om verder te gaan met het document. Je hebt zowel je eigen behoefte als het praktische probleem van je collega benoemd. Het belangrijkste is dat de omstandigheden van het gesprek zijn veranderd. Je hoeft geen lange discussie te voeren over wie de oorspronkelijke afstand goed heeft ingeschat.
Als jullie elkaar bij het samenwerken vaker in de weg zitten, kun je vooraf iets afspreken. Bijvoorbeeld: jullie openen het document allebei op een eigen scherm of bekijken het samen aan een grotere tafel. Stem zo’n afspraak af op de apparatuur en ruimte die beschikbaar zijn.
Vraag opnieuw om afstand als iemand dichterbij komt
Blijft een reactie op je eerste verzoek uit, herhaal het dan wat duidelijker: „Wil je alsjeblieft een stap verderop blijven? Deze afstand is prettig voor mij.” Je hoeft niet steeds een nieuwe reden te bedenken. Je kunt ook nagaan of de ander je heeft gehoord.
Reageert diegene met „Ik wilde alleen iets laten zien”, dan kun je dat erkennen en toch bij je verzoek blijven: „Dat begrijp ik. Wil je het me vanaf daar laten zien?” Zo richt je je op het concrete gedrag dat je graag wilt veranderen.
Als iemand een duidelijk verzoek herhaaldelijk niet respecteert, bepaal dan ook of je het gesprek wilt voortzetten. Je kunt zeggen: „Ik heb meer afstand nodig. Ik onderbreek dit gesprek nu.” Gebeurt dit op het werk vaker, benoem het dan bij het maken van afspraken over volgende gesprekken of vraag om hulp bij het bepalen van de omstandigheden.
De uitkomst hangt niet alleen af van hoe jij het formuleert. De ander moet bereid zijn je verzoek te respecteren. Bagatelliseert diegene het of zet diegene je onder druk in een situatie waarin je je ongemakkelijk voelt, dan hoef je niet te blijven aandringen of steeds een beleefdere formulering te zoeken.
Geef de ander dezelfde ruimte
Vraagt iemand anders jou om afstand te houden, reageer dan eenvoudig: „Natuurlijk”, en doe een stap achteruit. Moet je ook iets regelen om elkaar goed te kunnen horen of samen een document te bekijken, benoem dat dan en stel een aanpassing voor. Zo kan het gesprek over het onderwerp blijven gaan.
Doet de ander alleen een stap achteruit, dan hoef je niet meteen te bepalen wat diegene daarmee bedoelt. Blijf staan en geef de ander de ruimte die diegene kiest. Is de opstelling niet duidelijk, dan geeft een praktische vraag als „Is dit zo prettig voor je?” de ander de gelegenheid om te vertellen wat die nodig heeft.
Je kunt voor het volgende gesprek alvast één zin bedenken die je op een natuurlijke manier kunt uitspreken. Bijvoorbeeld: „Laten we wat meer ruimte tussen ons houden.” Daarmee maak je duidelijk wat je nodig hebt, iets wat een gebaar alleen misschien niet duidelijk maakt.
