Op een werkbijeenkomst vraagt iemand wat je doet. Je weet dat het nuttig kan zijn om een project te noemen dat goed is verlopen, maar er knaagt iets: ik wil niet opscheppen. Je antwoord blijft daardoor vaag. De ander krijgt geen beeld van wat je kunt en het gesprek eindigt voordat het echt op gang komt.
In professionele relaties hoort jezelf presenteren bij de communicatie. Het gaat er niet om óf je over je successen praat, maar hoe je ze in context plaatst en wat de ander daardoor kan begrijpen. Het doel is niet om belangrijk over te komen, maar om genoeg informatie te geven voor een zinvol gesprek.
Opscheppen en jezelf professioneel presenteren zijn niet hetzelfde
Bij opscheppen beoordeel je meestal jezelf. Bij een professionele presentatie beschrijf je een ervaring, resultaat of manier van werken die relevant is voor de situatie. Het verschil zit soms in een paar woorden, maar kan veel uitmaken voor hoe het gesprek overkomt.
| Manier van presenteren | Voorbeeld | Hoe het kan overkomen |
|---|---|---|
| Jezelf beoordelen | Ik ben een van de beste mensen voor dit soort projecten | De nadruk ligt op je eigen uitzonderlijkheid |
| Een ervaring beschrijven | Het afgelopen jaar heb ik drie vergelijkbare projecten geleid | De ander krijgt concrete context |
| Vaag en bagatelliserend blijven | Ik doe daar van alles, niets bijzonders | Het blijft onduidelijk wat je eigenlijk kunt |
| Een concrete bijdrage benoemen | In het project was ik verantwoordelijk voor de invoering van een nieuw proces | De ander kan daar vanzelf op doorvragen |
Je hoeft jezelf niet succesvol te noemen. Vaak is het genoeg om te vertellen wat je hebt gedaan, wat er is bereikt en waarvoor jij verantwoordelijk was.
Begin met wat relevant is voor de ander
Bij een eerste ontmoeting hoef je niet je hele loopbaan te vertellen. Het is nuttiger om één ervaring te kiezen die aansluit bij het gesprek.
Praat je bijvoorbeeld met iemand uit de logistiek, dan hoef je niet al je successen op te sommen. Noem liever een project waarin je een vergelijkbaar probleem hebt aangepakt. Praat je met iemand die een team aanstuurt, dan kan je ervaring met een nieuw proces of het coördineren van mensen relevant zijn.
Een goede vraag om jezelf te stellen is: welke informatie helpt de ander te begrijpen waarom het zinvol is om dit gesprek voort te zetten?
Gebruik een eenvoudige opbouw van taak, resultaat en inzicht
Vind je het lastig om natuurlijk over je successen te praten, dan kan een korte structuur helpen. Je hoeft geen lang verhaal te vertellen. Drie elementen zijn genoeg:
- Taak: waarvoor was je verantwoordelijk of welk probleem pakte je aan?
- Resultaat: wat is er bereikt of verbeterd?
- Inzicht: wat heb je ervan geleerd en wat kun je daardoor nu beter?
In plaats van ‘Ik heb een heel succesvol project geleid’ kun je zeggen: ‘Ik coördineerde de invoering van een nieuw systeem in een klein team. We konden de nieuwe werkwijze invoeren zonder de dagelijkse activiteiten stil te leggen. Sindsdien let ik extra goed op de voorbereiding van mensen voordat er iets verandert.’
Zo klinkt je verhaal niet alleen als een lijst prestaties. Je deelt ook een ervaring en wat je daarvan hebt geleerd. Bovendien geef je de ander meer aanknopingspunten om op door te vragen.
Voel je niet verplicht om indrukwekkend over te komen
Onzekerheid over jezelf presenteren neemt vaak toe als je denkt dat je koste wat kost indruk moet maken. Dan ontstaan twee uitersten: je blaast je successen op of je noemt ze helemaal niet.
Een nuttiger doel is eenvoudiger: wees duidelijk en concreet. De persoon met wie je praat hoeft je loopbaan niet te bewonderen. Die wil weten wie je bent, wat je doet en of jullie een onderwerp gemeen hebben.
Concrete voorbeelden wekken meer vertrouwen dan grote woorden
Woorden als succesvol, uitzonderlijk, toonaangevend of revolutionair zeggen weinig als er geen concreet verhaal achter zit. Tijdens het netwerken is het meestal nuttiger om je werkzaamheden of resultaten te benoemen.
Bijvoorbeeld:
- zeg in plaats van ‘Ik ben een zeer ervaren manager’ welke teams of projecten je hebt geleid,
- zeg in plaats van ‘Ik heb uitstekende contacten’ in welke omgeving je al langere tijd actief bent,
- beschrijf in plaats van ‘Ik doe grote projecten’ kort om wat voor projecten het gaat en wat jouw rol was,
- noem in plaats van ‘Ik ben een expert in verandering’ welk soort verandering je hebt aangepakt.
Concreet zijn heeft nog een voordeel: de ander kan zelf inschatten wat je ervaring waard is, zonder dat je die persoon ergens van probeert te overtuigen.
Wees ook open over de grenzen van je ervaring
Jezelf professioneel presenteren hoeft geen opsomming van alleen positieve resultaten te zijn. Ook een zin waarin je vertelt wat je nog niet hebt gedaan of waar je minder ervaring mee hebt, kan vertrouwen wekken.
Bijvoorbeeld: ‘Ik ken dit gebied vooral uit kleinere projecten. Voor een grootschalige invoering zou ik de technische details nog moeten aanvullen.’ Dat doet niet automatisch afbreuk aan je waarde. Het helpt de ander juist beter inschatten waar je ervaring ophoudt en waar onzekerheid begint.
In professionele relaties is vertrouwen op de lange termijn vaak waardevoller dan een eenmalig sterke indruk.
Richt je na je introductie weer op de ander
Een gesprek gaat vooral op opscheppen lijken als het lang om één persoon blijft draaien. Stel daarom na een korte toelichting op je ervaring op een natuurlijke manier een vraag aan de ander.
Je kunt bijvoorbeeld vragen:
- ‘Hoe pakken jullie dat aan?’
- ‘Wat is voor jullie het grootste probleem bij dit soort projecten?’
- ‘Houden jullie je daar op dit moment mee bezig?’
- ‘Wat heeft bij jullie goed gewerkt?’
Zo wordt jezelf presenteren een uitwisseling. Het gaat niet langer om eenzijdig bewijzen wat je waard bent, maar om een gemeenschappelijk aanknopingspunt vinden.
Een voorbeeld van een gesprek op een netwerkevenement
Stel dat je op een vakbijeenkomst praat met iemand die werkt bij een bedrijf waar een toekomstige samenwerking interessant voor je kan zijn. Diegene vraagt wat je doet.
Een te vaag antwoord is: ‘Ik doe projectmanagement.’ Een te nadrukkelijk antwoord is: ‘Ik ben een heel goede projectmanager en heb veel succesvolle projecten achter de rug.’
Een evenwichtiger antwoord kan zijn: ‘Ik leid projecten waarbij een intern proces verandert en verschillende teams op elkaar moeten worden afgestemd. Het afgelopen jaar hield ik me vooral bezig met het invoeren van nieuwe werkwijzen zonder de dagelijkse activiteiten te onderbreken. Hoe organiseren jullie zulke veranderingen?’
In een paar zinnen laat je zien wat je vakgebied en ervaring zijn, en geef je het gesprek een logisch vervolg. Zonder jezelf te hoeven beoordelen.
Bereid drie ervaringen voor, geen ingestudeerde monoloog
Voel je je onzeker tijdens het netwerken, dan kan voorbereiding helpen. Niet in de vorm van een perfect ingestudeerde speech. Het is nuttiger om drie korte ervaringen paraat te hebben die je afhankelijk van de situatie kunt gebruiken.
Kies bijvoorbeeld:
- Een project waar je trots op bent: het laat een van je sterke punten zien.
- Een probleem dat je hebt opgelost: het laat zien hoe je denkt.
- Een situatie waar je iets van hebt geleerd: het laat zien dat je kunt reflecteren en groeien.
Probeer elke ervaring in drie of vier zinnen samen te vatten. Je hoeft die zinnen daarna niet op te dreunen. Het is genoeg als je weet wat de kern van je verhaal is.
Wat je beter kunt vermijden als je jezelf presenteert
Zelfs een goed verhaal kan ongemakkelijk overkomen als je geen rekening houdt met de situatie. Let vooral op deze valkuilen:
- Een te lange monoloog: als de ander geen ruimte krijgt om te reageren, verandert het gesprek in een presentatie.
- Jezelf vergelijken met anderen: je hoeft je eigen waarde niet te bewijzen door collega’s of concurrenten naar beneden te halen.
- Successen zonder context: een lijst met titels en projecten hoeft niet relevant te zijn voor het gesprek.
- Je eigen rol overdrijven: bij resultaten van een team is het verstandig te benoemen waarvoor jij verantwoordelijk was en wat het resultaat was van gezamenlijk werk.
- Valse bescheidenheid: je werk kleiner maken kan net zo onnatuurlijk overkomen als overdreven opscheppen.
Begin klein als jezelf presenteren ongemakkelijk voelt
Je hoeft niet van de ene op de andere dag iemand te worden die zonder aarzelen iedereen in de ruimte aanspreekt. Vind je jezelf professioneel voorstellen ongemakkelijk, begin dan in situaties met minder druk.
Oefen bijvoorbeeld tijdens een gesprek met een collega van een andere afdeling, bij een kleinere vakbijeenkomst of in een informeel gesprek na een presentatie. Het doel is niet om meer over jezelf te praten, maar om nauwkeuriger over je werk te vertellen.
Gaandeweg merk je welke formuleringen bij je passen en wanneer je het gevoel hebt dat je een rol speelt. Ook dat is nuttige feedback.
Goede professionele relaties ontstaan niet uit één sterke indruk
Een eerste kennismaking kan een gesprek op gang brengen, maar een langdurige professionele relatie draait om verdere communicatie, betrouwbaarheid en wederzijdse belangstelling. Je hoeft dus niet alles wat je ooit hebt bereikt in de eerste vijf minuten te vertellen.
Als het gesprek zich ontwikkelt, kun je later meer ervaringen delen. En als het gesprek niet op gang komt, hoeft zelfs een perfect voorbereide lijst met successen daar nog geen waardevol contact van te maken.
Probeer het daarom de volgende keer eenvoudig te houden: één relevante ervaring, één concreet resultaat en één vraag aan de ander. Zo blijft het gesprek professioneel, natuurlijk en wederzijds.
