Jak oddzielić swoje idealne ja od tego, kim jesteś dziś

Jak oddzielić swoje idealne ja od tego, kim jesteś dziś

Być może chcesz uchodzić za osobę odważną, spokojną, kreatywną albo godną zaufania. Taki obraz może być pomocny, ale łatwo zamienia się w etykietę: „powinienem być odważny”, „jestem tym rozsądnym” albo „zawsze muszę wspierać innych”. Trafniejsza autorefleksja zaczyna się wtedy, gdy oddzielasz wyobrażenie o tym, kim chcesz być, od dowodów na to, jak zachowujesz się dzisiaj.

Różnica między tymi dwoma obrazami nie oznacza porażki. Może wskazać kierunek rozwoju, ale też ujawnić, że pewną cechę bardziej podziwiasz, niż rzeczywiście chcesz rozwijać. Nie chodzi o stworzenie ostatecznego opisu swojej osobowości. Lepiej sprawdzić, które wyobrażenia wynikają z twoich doświadczeń, a które dopiero warto przetestować w praktyce.

Idealne ja jest wyobrażeniem, a nie dowodem

Gdy ktoś chce być postrzegany jako zdeterminowany lider albo niezależna osoba, która sama wyznacza sobie drogę, mówi tym coś ważnego o swoich wartościach. Nie oznacza to jednak, że zachowuje się w ten sposób w każdej sytuacji.

Warto rozdzielić odpowiedź na dwie części:

  • Co podziwiam w tej cesze? Na przykład odwagę, rzetelność, spokój albo kreatywność.
  • W jakich sytuacjach ta cecha przejawiła się w moim zachowaniu? Poszukaj konkretnego przykładu, a nie ogólnego wrażenia.

Jeśli nie przychodzi ci do głowy żaden przykład, to nie problem. Być może właśnie odkrywasz cechę, którą chcesz poznać lepiej, a nie taką, którą masz już dobrze rozwiniętą.

Najważniejsza różnica: To, kim chcesz być, wskazuje kierunek. To, co regularnie robisz w konkretnych sytuacjach, lepiej pokazuje, jak zachowujesz się obecnie.

Zwróć uwagę na słowa, którymi opisujesz siebie

Zdanie „jestem odważny” brzmi jak ostateczny werdykt. Precyzyjniej byłoby powiedzieć: „W nowych grupach zwykle odzywam się jako jedna z pierwszych osób”. Druga wersja opisuje zachowanie, które można zaobserwować, i pozostawia miejsce na wyjątki.

Podczas autorefleksji spróbuj zamieniać ogólne etykiety na konkretne zachowania:

EtykietaDokładniejszy opis
Jestem odważnyPotrafię zabrać głos, gdy się z czymś nie zgadzam, nawet jeśli jest to nieprzyjemne
Jestem spokojnyGdy pojawia się problem, zwykle najpierw zastanawiam się nad kolejnym krokiem
Jestem rzetelnyWiększość ustaleń realizuję w terminie albo z wyprzedzeniem informuję o trudnościach
Jestem kreatywnyPrzy otwartym zadaniu zazwyczaj proponuję więcej niż jedno rozwiązanie

Takie sformułowania można zestawić z własnymi doświadczeniami i w razie potrzeby skorygować.

Podziw dla danej cechy może oznaczać trzy różne rzeczy

Jeśli fascynuje cię podróżnik, myśliciel, artysta albo osoba, która potrafi zachować spokój w trudnej sytuacji, nie musi to oznaczać, że jesteś do niej podobny. Podziw może mieć różne źródła.

  • Już rozpoznajesz tę cechę u siebie: dlatego jest ci bliska.
  • Chcesz ją rozwijać: pociąga cię jako możliwy kierunek.
  • W pewien sposób wypełnia to, czego dziś ci brakuje: na przykład spokój może być szczególnie atrakcyjny w okresie pełnym chaosu.

Pomocne może być pytanie: „Czy pociąga mnie w tej osobie coś, co już robię, czy coś, czego chciałbym się nauczyć?”

Traktuj przyszłe ja jako roboczą hipotezę

Wyobrażenie siebie za dziesięć lat może budzić ciekawość, niepokój albo spokój. Nie musi służyć do przewidywania przyszłości. Lepiej wykorzystać je do nazwania tego, czego nie chcesz utracić, oraz tego, co chcesz rozwijać.

Spróbuj zapisać cztery krótkie zdania:

  1. Chcę zachować: jedną ważną dla ciebie cechę lub sposób działania, który jest obecny już dziś.
  2. Chcę się nauczyć: jednej umiejętności, której jeszcze ci brakuje.
  3. Nie chcę się stać: opisz zachowanie, którego chcesz unikać.
  4. Chcę sprawdzić: jedno wyobrażenie o sobie, co do którego nie masz pewności.

Taki zapis jest bardziej użyteczny niż nieprecyzyjny cel „chcę odnieść sukces”, bo wskazuje konkretne obszary, które można obserwować.

Praktyczna wskazówka: Nie traktuj przyszłego ja jak wyroku wydanego na siebie dzisiaj. Potraktuj je jak zestaw hipotez, które możesz stopniowo sprawdzać w prawdziwych sytuacjach.

Błąd pomaga zestawić wyobrażenia z rzeczywistością

Wiele można się o sobie dowiedzieć, gdy coś pójdzie nie tak. Nie dlatego, że błąd ujawnia „prawdziwą osobowość”, lecz dlatego, że pokazuje pierwszą reakcję pod presją.

Po błędzie możesz zauważyć na przykład, że:

  • Od razu się bronisz: być może potrzebujesz więcej czasu, by oddzielić krytykę od poczucia zagrożenia.
  • Szybko przepraszasz: może to wynikać z poczucia odpowiedzialności, ale też z chęci jak najszybszego zakończenia napiętej sytuacji.
  • Milkniesz: być może musisz najpierw przemyśleć sprawę, ale czasem w ten sposób odkładasz reakcję, która jest potrzebna.

Nie szukaj jednej automatycznej interpretacji. Zapytaj siebie: Co próbowałem wtedy chronić, czego chciałem uniknąć i co chciałbym zrobić inaczej następnym razem?

Różnicę między obrazem siebie a zachowaniem najlepiej sprawdzać małymi krokami

Jeśli myślisz, że chcesz być osobą podążającą własną drogą, nie musisz od razu podejmować wielkich życiowych decyzji. Wystarczy niewielki eksperyment.

Możesz na przykład:

  • wyrazić własne zdanie w dyskusji, w której zwykle tylko przytakujesz,
  • wziąć na siebie niewielką odpowiedzialność w pracy zespołowej, jeśli chcesz sprawdzić, jak odnajdujesz się w roli lidera,
  • stworzyć coś bez szczegółowych wytycznych, jeśli pociąga cię kreatywność,
  • poświęcić trudnemu zadaniu nieco więcej czasu, jeśli podziwiasz wytrwałość.

Po eksperymencie nie oceniaj, czy „jesteś” albo „nie jesteś” określonym typem człowieka. Zwróć raczej uwagę na to, co przyszło ci naturalnie, co było trudne i do czego chciałbyś wrócić.

Uważaj na cechy, które podziwiasz tylko dlatego, że dobrze brzmią

Niektóre cechy mają silny społeczny wizerunek. Odwaga, niezależność czy wyjątkowość brzmią atrakcyjnie, ale nie oznacza to, że właśnie one muszą być dla ciebie najważniejsze.

Możliwe, że bardziej cenisz stabilność, rzetelność albo spokojne życie, choć mówi się o nich mniej spektakularnie. Autorefleksja jest pomocna, gdy potrafisz odróżnić to, czego naprawdę chcesz, od tego, co tylko dobrze brzmi w wyobrażeniu o sobie.

Może pomóc pytanie: „Gdyby nikt nie widział tej cechy i nikt mnie za nią nie chwalił, czy nadal chciałbym ją rozwijać?”

Sprzeczne cechy również mogą być prawdziwe

Nastolatek może pragnąć przygód, a jednocześnie potrzebować bezpieczeństwa. Może lubić przebywać z ludźmi, ale też potrzebować dużo czasu w samotności. Może odważnie bronić swojego zdania, a zarazem czuć niepewność w nowym otoczeniu.

Takie różnice nie świadczą o nieszczerości. Zachowanie zmienia się zależnie od sytuacji. Dlatego trafniej powiedzieć „w tej sytuacji zachowuję się w ten sposób” niż tworzyć jeden sztywny opis osobowości.

Częsty błąd: Autopoznanie zostaje zbyt szybko uproszczone, gdy próbujesz znaleźć jedną cechę, która wyjaśnia cię w każdej sytuacji.

Porównuj trzy źródła informacji, nie tylko własne odczucia

Gdy zastanawiasz się nad ważną cechą, warto uwzględnić trzy rodzaje informacji:

  1. Własny obraz: jak postrzegasz siebie.
  2. Konkretne zachowanie: co rzeczywiście zrobiłeś w podobnych sytuacjach.
  3. Informacje zwrotne: co zauważyły osoby znające cię w różnych okolicznościach.

Jeśli wszystkie trzy źródła są mniej więcej zgodne, twoje wyobrażenie o sobie ma mocniejsze podstawy. Jeśli się różnią, pojawia się ciekawy temat do dalszego sprawdzenia.

Możesz na przykład uważać się za osobę cichą, podczas gdy koledzy z klasy postrzegają cię jako kogoś, kto często zabiera głos w grupie. Zamiast rozstrzygać, kto ma rację, przyjrzyj się kontekstowi: być może milczysz wśród nieznajomych, a jesteś aktywny wśród osób, którym ufasz.

Rozwój osobisty nie zaczyna się od naprawiania całej osobowości

Po chwili autorefleksji może powstać długa lista rzeczy, które chcesz zmienić. Taka lista często jednak prowadzi do rozproszenia.

Wybierz jedną cechę lub sposób zachowania, który ma dla ciebie znaczenie właśnie teraz. Następnie określ zachowanie, po którym poznasz, że robisz postępy.

Zamiast „chcę być pewniejszy siebie” możesz spróbować: „Raz w tym tygodniu wyrażę własne zdanie, nawet jeśli nie wiem, czy inni się z nim zgodzą”. Zamiast „chcę być bardziej kreatywny”: „Przy jednym zadaniu wymyślę trzy możliwości, zanim wybiorę pierwszą”.

Prosty sposób na porównanie dzisiejszego i idealnego ja

Do autorefleksji możesz wykorzystać sześć kroków:

  1. Nazwij cechę: co pociąga cię w twoim idealnym obrazie siebie.
  2. Przełóż ją na zachowanie: co konkretnie robiłaby osoba mająca tę cechę.
  3. Znajdź przykład z przeszłości: kiedy już tak się zachowałeś.
  4. Poszukaj sytuacji przeciwnej: kiedy zareagowałeś zupełnie inaczej.
  5. Przeprowadź mały eksperyment: stwórz okazję, by sprawdzić tę cechę.
  6. Skoryguj obraz siebie: oprzyj go na doświadczeniach, a nie na tym, jak chcesz być postrzegany.

Dzięki temu autorefleksja staje się praktycznym narzędziem, a nie zbiorem ładnie brzmiących opisów. Nie musisz raz na zawsze wiedzieć, kim jesteś. Ważniejsze jest to, co dziś w sobie dostrzegasz, co chcesz rozwijać i jakim małym krokiem możesz to sprawdzić.

Jak wygląda to u Ciebie? Wybierz odpowiedzi, które najlepiej Cię opisują:

Wyobraź sobie, że idziesz gęstą mgłą i nagle przed tobą pojawia się rozdroże. Jak podejmiesz decyzję?

Wybierz odpowiedź, która najlepiej Cię opisuje.

Wyobraź sobie, że masz możliwość przeczytania listu napisanego przez twoje przyszłe ja za 10 lat. Jakie uczucie w tobie przeważy podczas jego otwierania?

Wybierz odpowiedź, która najlepiej Cię opisuje.

Wyobraź sobie, że jesteś postacią w książce, którą właśnie ktoś czyta. Jak chciałbyś, aby cię postrzegano?

Wybierz odpowiedź, która najlepiej Cię opisuje.

Jesteś w sytuacji, w której popełniłeś błąd i ktoś na to wskazuje. Jaka jest twoja pierwsza reakcja?

Wybierz odpowiedź, która najlepiej Cię opisuje.

Masz możliwość spędzenia dnia z dowolną postacią historyczną lub fikcyjną. Kogo wybierzesz?

Wybierz odpowiedź, która najlepiej Cię opisuje.

Gdybyś miał w sobie jeden silny talent lub umiejętność, której jeszcze nie znasz, co by to było?

Wybierz odpowiedź, która najlepiej Cię opisuje.

Wyobraź sobie, że mógłbyś przez jeden dzień przeżyć życie kogoś innego. Jaki typ człowieka by to był?

Wybierz odpowiedź, która najlepiej Cię opisuje.

Wyobraź sobie, że na tablicy wisi plakat z twoim imieniem i dużym tytułem. Co powinno być na nim napisane?

Wybierz odpowiedź, która najlepiej Cię opisuje.

Gdybyś był częścią natury, kim byś był i dlaczego?

Wybierz odpowiedź, która najlepiej Cię opisuje.

Gdybyś miał możliwość wysłania wiadomości do swojego młodszego ja, co by w niej było?

Wybierz odpowiedź, która najlepiej Cię opisuje.

16 – 18 lat: Refleksja nad sobą i rozwój osobisty

Poznaj omówienie swoich odpowiedzi

Podaj adres e-mail, aby utworzyć konto i przypisać do niego test. Po przesłaniu wszystkich 10 odpowiedzi pokażemy omówienie na stronie i wyślemy link e-mailem.

Może Cię zainteresować