Observeren zonder etiketten
Observeren zonder etiketten
Maak bij een intercultureel misverstand onderscheid tussen observatie en interpretatie. Een observatie is concreet en controleerbaar: ‘Hij kwam tien minuten na de afgesproken tijd naar de vergadering.’ Een interpretatie schrijft een oorzaak of eigenschap toe: ‘Hij respecteert me niet.’ Dat verschil is belangrijk, omdat de interpretatie onjuist kan blijken en gemakkelijk een defensieve reactie oproept. Diezelfde late aankomst kan te maken hebben gehad met het verkeer, een onduidelijke afspraak of een andere opvatting over tijd.
Probeer bij een sterke eerste indruk drie zinnen op te schrijven: wat heb ik rechtstreeks gezien of gehoord, wat dacht ik daarbij en wat weet ik nog niet? Zoek vervolgens minstens twee mogelijke verklaringen. Het doel is niet om excuses te verzinnen, maar om te voorkomen dat je eerste aanname als een feit wordt behandeld. Als het gedrag belangrijk is, vraag er dan rustig en concreet naar: ‘We hadden afgesproken om om negen uur te beginnen. Hoe hebt u die afspraak opgevat?’
Vermijd uitspraken over een hele groep op basis van één ervaring. Eén persoon vertegenwoordigt niet een hele cultuur. Een situatie precies benoemen helpt het gesprek vooruit; een etiket maakt er meestal een einde aan voordat we belangrijke informatie hebben gehoord.
Als iemand de uitleg controleert, kan die ontdekken dat een deel van de indruk klopte en een ander deel niet. Je eigen oordeel bijstellen is een teken van nauwkeurigheid, niet van zwakte.